өнөр

Уикипедия — өнөр

Кыргызча

Зат атооч

• Муундарга бөлүнүшү: ө-нөр
• Уңгу: -өнөр-

Семантикалык касиеттери

Мааниси

1. Кесип же өндүрүш. Бир нерсени жасоо, өндүрүү менен байланышкан кесип же ишкердик тармагы. . ◆ Жеңил өнөр жайы өлкөнүн экономикасына чоң салым кошот
2. Чеберчилик, машыккандык, талант. Бир ишти абдан жакшы, кылдат жана чебер аткара билүү шыгы. ◆ Өнөрлүү адам — элдин көркү
3. Куулук, жорук. Адаттан тыш, көбүнчө терс мүнөздөгү кылык-жорук же куулук. ◆ Анын бул кылганы дагы бир тапкан өнөрү окшойт

Синонимдери

1. кесип, өндүрүш, ишкердик, адистик
2. чеберчилик, устаттык, машыккандык
3. куулук, айла, амал, жорук, алдамчы, ишенимсиз

Антонимдери

1. жөндөмсүздүк, эскичилик
2. өнөрсүз, чоркоктук, жөндөмсүздүк
3. кадыресе, жөнөкөй, зыянсыз, коркунучсуз

Гиперонимдер

1. ишмердүүлүк, жөндөмдүүлүк
2. жакшы
3. касиет

Гипонимдер

1. устачылык, зергерчилик, чечендик, саймачылык, сүрөтчүлүк
2. чеберчилик, устаттык, шык, талант, чечендик
3. пастык

Холонимдер

1. экономика
2. инсан
3. мүнөз

Меронимдер

1. ишкана, цех, жабдык
2. тажрыйба, билим, ык, ыкма
3. аракет, амал, план

Тектеш сөздөрү

Жакын тектеш сөздөрү

• Зат атоочтор: өнөрпоз, өнөрчү, өнөрчүлүк, өнөр жай, өнөр-кесип
• Сын атоочтор: өнөрлүү, өнөрсүз, өнөр жайлык
• Этиштер: өнөр көрсөтүү, өнөрлөнүү
• Тактоочтор: өнөрүнчө
• Эркелетүү/Кичирейтүү: өнөркөй
• Кемсинтүү: жаман өнөр
• Чоңойтуу: жетимиш өнөр
• Башка формалары: өнөрдүн, өнөргө, өнөрдү, өнөрдө, өнөрдөн

Этимологиясы

• Түпкү теги: Иран (фарс) тилинен кирген сөз.
• Фарсча: hunar (هنر) — чеберчилик, талант, искусство, жөндөмдүүлүк.
• Сөздүктөгү белгиси: К. К. Юдахиндин сөздүгүндө бул сөздүн иран тилдеринен келгени «ир.» деген кыскартылган белги менен көрсөтүлгөн.
• Тарыхы: Бул сөз кыргыз тилине жана башка түрк тилдерине орто кылымдардагы маданий байланыштар аркылуу кирген жана убакыттын өтүшү менен «өнөр жай» (өнөр жайы), «өнөрлүү» сыяктуу жаңы маанилерди жана формаларды пайда кылган.

Фразеологизмдер жана туруктуу сөз айкаштары

• өнөр алды — кызыл тил
• өнөрүң болсо, өргө чап
• жамандын бир өнөрү артык
• жетимиш өнөр
• өнөр жай
• өнөр-кесип
• өнөрлүү өлбөйт

Орусча

өнөр жай товарлары промышленные товары;
өнөр жай ишканасы промышленное предприятие;
өнөр жайлык мааниси бар имеет промышленное значение;
өнөр-кесип профессия;
2. умение ловкость; мастерство;
өнөр алды - кызыл тил погов. высшее умение - красноречие (букв. красный язык);
өнөрүң болсо өргө чап погов. если у тебя есть умение скачи вверх (действуй);
3. уловка проделка;
жамандын бир өнөрү артык погов. у дурного одна проделка лишняя (от него жди пакости).