көрүү
Кыргызча
[түзөтүү]
- Муундарга бөлүнүшү: кө-рүү
- Уңгу: -көр-
- Кыймыл атооч мүчөсү: -үү-
- Айтылышы ЭФА: /kˈør/
атоочтук жана чакчыл этиштер
| атоочтуктар | чакчылдар | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| -ган | -ар | -мак | -(ы)п | -а / -й | -ганда |
| көргөн | көрөр | көрмөк | көрүп | көрө | көргөндө |
| жак | өткөн | терс | суроо |
|---|---|---|---|
| мен | көрүптүрмүн | көрбөптүрмүн | көрүптүрмүнбү |
| биз | көрүптүрбүз | көрбөптүрбүз | көрүптүрбүзбү |
| сен | көрүптүрсүң | көрбөптүрсүң | көрүптүрсүңбү |
| силер | көрүптүрсүңөр | көрбөптүрсүңөр | көрүптүрсүңөрбү |
| сиз | көрүптүрсүз | көрбөптүрсүз | көрүптүрсүзбү |
| сиздер | көрүптүрсүздөр | көрбөптүрсүздөр | көрүптүрсүздөрбү |
| ал | көрүптүр | көрбөптүр | көрүптүрбү |
| жак | ырастоо | терс | суроо |
|---|---|---|---|
| мен | көрүп жатам | көрүп жатпайм | көрүп жатамбы |
| биз | көрүп жатабыз | көрүп жатпайбыз | көрүп жатабызбы |
| сен | көрүп жатасың | көрүп жатпайсың | көрүп жатасыңбы |
| силер | көрүп жатасыңар | көрүп жатпайсыңар | көрүп жатасыңарбы |
| сиз | көрүп жатасыз | көрүп жатпайсыз | көрүп жатасызбы |
| сиздер | көрүп жатасыздар | көрүп жатпайсыздар | көрүп жатасыздарбы |
| ал | көрүп жатат | көрүп жатпайт | көрүп жатабы |
Семантикалык касиеттери
[түзөтүү]Мааниси
[түзөтүү]- Көз менен кабыл алуу. Заттарды, кубулуштарды көз аркылуу баамдоо, байкоо.
- ◆ Мен терезеден тоолорду даана көрүп турам
- (Көмөкчү этиш катары) Аракет кылуу, сынап көрүү. Бир ишти жасап ийүүгө ниеттенүү же натыйжасын билүү үчүн жасоо.
- ◆ Ойлоп көрүү керек. ◆ Бул тамакты жеп көрдүм.
- Баштан өткөрүү, тажрыйба алуу. Турмуштагы окуяларды, кыйынчылыкты же жыргалчылыкты башынан кечирүү.
- ◆ Ал өмүрүндө көп кыйынчылык көрдү
- Байкоо, баамдоо, түшүнүү. Бир нерсенин маанисин, абалын аңдоо.
- ◆ Иштин оңунан чыкпасын алдын ала көргөн
- Эсептөө, кароо, баалоо. Бир нерсени туура же туура эмес деп табуу, ошондой деп эсептөө.
- ◆ Аксакалдар муну туура көрүштү
- Кароо, кам көрүү (фразеологизмдердин курамында).
- ◆ Малдын күйүн көрүү керек
- Керүү сөзүнүн варианты. Тоонун же дөңсөөнүн жантайма бети, капталы.
- ◆ Көрүүдөкү жылкынын баарын тийди.
- Даярдык. Бир ишти баштоо алдындагы камдануу.
- ◆ Малдын төлдөшүнө даярдык көрүү.
- Салт. Күйөө же кыз көрүү салты (үйлөнүү үлпөтүнө байланыштуу).
- ◆ Күйөө көрүү, кыз көрүү.
- Таяныч, жөлөк, үмүт. Бирөөнө таянуу, ишеним артуу (өтө сейрек, фольклордук мааниде).
- ◆ Энемден башка көрүүм жок.
Синонимдери
[түзөтүү]Антонимдери
[түзөтүү]Гиперонимдери
[түзөтүү]Тектеш сөздөрү
Жакын тектеш сөздөрү
- Зат атоочтор: көрүүчү, көрүнүш, көргөзмө, көрө албастык, көрүм, көрк, көзкарандысыздык
- Сын атоочтор: көрүнүктүү, көрөгөч, көрүмдүү, көрбөгөн, көркөм
- Этиштер: көрүнүү, көрсөтүү, көрүшүү, көрүнбөө
- Тактоочтор: көрүнөө, көрүнөө-көмүскө
- Кемсинтүү: көр жеме, көркоо
- Башка формалары: көрдү, көрөт, көргөн, көрүп, көрө
Этимологиясы
[түзөтүү]Байыркы түрк тилиндеги kör- («көрүү», «кароо») тамырынан келип чыккан. Түрк тилдеринин баарында окшош мааниде колдонулат (мисалы: казакча — көру, түркчө — görmek, өзбекче — koʻrmoq).
Фразеологизмдер жана туруктуу сөз айкаштары
- көзү көрүү
- көрө албастык
- көргүлүктү көрүү
- күн көрүү
- кам көрүү
- түш көрүү
- көрө жатарбыз
- көзү менен көрүү
- көрүп туруу
- жакшылык көрүү
- запкы көрүү
- пайда көрүү
- кордук көрүү
- туура көрүү
- жөн көрүү
- артык көрүү
- көрбөгөнү көр калуу
- төр көрүү
- багын көрүү
- көрүп алуу
- көргөн-билген
- көз көрүнөө
- киши көрүү
- көрөр көз
ru:; 1. видетьru: смотретьru: посмотретьru: 2. зрительный en:; 1. seeen: looken: look (at)en: 2. visualen: opticen: optical